Er is een foto van mijn oma die ik nooit heb begrepen. Ze staat in de tuin, in een jurk die te netjes is voor tuinwerk. Haar handen gevouwen voor haar buik. Haar gezicht… leeg.
Niet verdrietig. Niet boos. Niet blij.
Gewoon… weg.
Ik moet een jaar of tien zijn geweest toen ik die foto voor het eerst zag. Ik vroeg aan mijn moeder: “Waarom kijkt oma zo?”
Mijn moeder aarzelde. Toen zei ze iets wat ik pas jaren later zou begrijpen: “Oma heeft geleerd om niet te kijken.”
## 1920: HET JAAR DAT EMOTIE VERDWEEN
Mijn oma werd geboren in 1920. Een tijd waarin overleven belangrijker was dan leven. De Eerste Wereldoorlog was net voorbij. De Spaanse griep had miljoenen mensen gedood. En in Nederland heerste armoede, honger, onzekerheid.
In zo’n tijd is er geen ruimte voor emotie.
Emotie kost energie. Emotie maakt kwetsbaar. Emotie is een luxe die je je niet kunt veroorloven als je dag bestaat uit werken, overleven, doorgaan.
Dus leerde mijn oma, net als alle meisjes van haar generatie: hou het binnen. Bijt op je tanden. Laat niet zien wat je voelt.
Want wat je laat zien, kan tegen je gebruikt worden.
## DE REGELS DIE ZE LEERDE
Ik heb ze nooit hardop gehoord. Maar ik zag ze in alles wat mijn oma deed. In alles wat ze niet deed.
Niet huilen waar anderen bij zijn.
Niet lachen te hard.
Niet boos worden, nooit.
Niet bang zijn, dat is zwak.
Niet blij zijn, dat duurt toch niet.
Gewoon… functioneren.
En mijn oma functioneerde perfect. Ze werkte hard. Ze klaagde nooit. Ze deed wat er van haar verwacht werd. Ze was, in de ogen van de wereld, een sterke vrouw.
Maar wat ik nu begrijp, is dit: ze was niet sterk.
Ze was afgesloten.
## WAT ER GEBEURT ALS JE EMOTIE OPSLUIT
Hier is wat niemand mijn oma vertelde: emotie verdwijnt niet als je het wegstopt. Het gaat niet weg. Het lost niet op.
Het gaat naar je lijf.
Spanning in je schouders. Pijn in je rug. Hoofdpijn die nooit weggaat. Slapeloosheid. Vermoeidheid die niet verdwijnt, hoeveel je ook rust.
En dieper: een gevoel van leegte. Van niet echt leven. Van functioneren, maar niet zijn.
Mijn oma had dat allemaal. Ik zag het als kind, maar begreep het niet. Die stijve nek. Die gespannen kaken. Die handen die nooit ontspanden, zelfs niet in haar slaap.
En die leegte in haar ogen.
Die foto in de tuin? Dat was niet één moment. Dat was haar leven.
## WAT ZE DOORGAF
Hier wordt het pijnlijk. Want wat mijn oma leerde, gaf ze door aan mijn moeder. Niet met woorden. Niet met regels. Maar met stilte.
Als mijn moeder als kind huilde, zei oma: “Niet zeuren.”
Als ze boos was: “Dat hoort niet.”
Als ze bang was: “Stel je niet aan.”
Als ze blij was: “Niet zo uitbundig.”
En langzaam, jaar na jaar, leerde mijn moeder dezelfde les: emotie is gevaarlijk. Emotie is niet toegestaan. Emotie moet weg.
En toen kreeg mijn moeder mij.
En raad eens wat ik leerde?
## DE KETEN DIE IK BIJNA VOORTZETTE
Ik groeide op in de jaren 80. Een tijd waarin therapie bestond, zelfhulpboeken populair werden, emotie langzaam bespreekbaar werd.
Maar niet bij ons thuis.
Bij ons thuis was het nog steeds: niet zeuren. Doorwerken. Functioneren.
En dus deed ik dat. Ik functioneerde perfect. Goede cijfers. Braaf gedrag. Geen problemen.
Maar vanbinnen? Chaos.
Want ik voelde alles. Ik voelde te veel. Ik was, zoals ze later zouden zeggen, hooggevoelig. Maar dat woord bestond nog niet. Er was alleen: te gevoelig. Te veel. Te dramatisch.
Stop ermee.
En dus stopte ik. Niet met voelen, dat kon ik niet. Maar met tonen. Met delen. Met zijn.
Ik werd net als mijn oma. Een leeg gezicht. Handen gevouwen. Weg.
Tot mijn dochter kwam.
## HET MOMENT DAT IK KOOS
Mijn dochter was vier toen ik het zag. Dat lege gezicht. Die ingehouden emotie. Die angst om te veel te zijn.
Ze zat op de bank, na een ruzie met een vriendinnetje. En ik zei, automatisch, wat mijn moeder tegen mij zei: “Niet zeuren. Het is niet zo erg.”
En ze keek me aan. Met die ogen van haar. En ik zag het.
Ik zag mijn oma.
Ik zag mijn moeder.
Ik zag mezelf.
En ik dacht: nee.
Hier stopt het.
Dus ging ik naast haar zitten. En ik zei iets wat niemand ooit tegen mij had gezegd: “Het is oké om verdrietig te zijn. Huil maar. Ik ben er.”
En ze huilde. Lang. Hard. Met haar hele lijf.
En toen het voorbij was, keek ze me aan en zei: “Ik voel me nu beter.”
Zo simpel was het.
## WAT PAARDEN ME LEERDEN OVER EMOTIE
Toen we begonnen met de stichting, met de paarden, ontdekte ik iets dat alles veranderde.
Paarden hebben emotie. Ze voelen angst, blijdschap, verdriet, boosheid. En ze verbergen het niet. Ze kunnen het niet verbergen.
Een bang paard laat het zien. Een boos paard laat het zien. Een blij paard laat het zien.
En dan? Dan is het voorbij.
Een paard blijft niet dagenlang boos. Het wordt boos, het uit het, het is klaar. Een paard blijft niet wekenlang verdrietig. Het voelt het, het toont het, het gaat verder.
Emotie is beweging.
Het komt, het gaat, het stroomt.
Tenzij je het tegenhoudt.
## WAT ER GEBEURT ALS JE EMOTIE LAAT STROMEN
Hier is wat ik de kinderen leer bij de stichting: emotie is geen probleem. Emotie is informatie.
Bang zijn betekent: er is iets wat ik niet vertrouw.
Boos zijn betekent: er is iets wat niet klopt.
Verdrietig zijn betekent: er is iets wat ik verlies.
Blij zijn betekent: er is iets wat past.
En als je die informatie mag voelen, mag uiten, mag bewegen, dan kan je ermee werken.
Maar als je het moet wegstoppen? Dan blijft het hangen. In je lijf. In je gedachten. In je slaap. In je relaties.
En langzaam word je net als mijn oma. Functionerend maar niet levend.
## DE VRAAG DIE IK JE STEL
Welke emotie heb jij weggesloten? Welke emotie mag niet, bij jou? Wat heb je geleerd te verbergen?
Is het boosheid? (Vooral voor vrouwen: boosheid is niet netjes)
Is het verdriet? (Niet zeuren, doorgaan)
Is het angst? (Niet zo bang zijn, stel je niet aan)
Is het blijdschap? (Niet te uitbundig, straks valt het tegen)
En wat kost het je om dat weg te houden?
## WAT MIJN OMA ME NOG STEEDS LEERT
Mijn oma is al jaren dood. Maar haar les leeft voort. Niet de les die ze wilde geven (functioneren, overleven, doorgaan). Maar de les die ik eruit haal.
Emotie is geen luxe. Emotie is leven.
En als we onze kinderen leren hun emotie weg te stoppen, leren we ze niet leven. We leren ze overleven.
En overleven is niet genoeg.
Niet voor mijn oma.
Niet voor mijn moeder.
Niet voor mij.
En zeker niet voor mijn dochter.
## WAT ER IN HET BOEK STAAT
Over zeven weken komt mijn boek “55 hartslagen”. Emotie is de tweede beweging die erin staat. Na adem komt emotie. Want als je ademt, voel je. En als je voelt, moet je kunnen uiten.
Het boek gaat niet over emotieregulatie. Niet over je emotie managen. Niet over je emotie controleren.
Het gaat over je emotie toestaan voor de langetermijn. Dan krijg je grip op je eigen wezen.
Voelen wat er is. Uiten wat er moet. Laten stromen wat stroomt.
Voor moeders die hun dochters willen leren dat emotie mag.
Voor dochters die eindelijk willen voelen zonder schaamte.
Voor iedereen die moe is van functioneren en klaar is om te leven.
## VOOR JOU
Als je dit herkent. Als je die leegte kent. Als je moe bent van wegstoppen.
Dan is dit het begin.
Volgende week deel ik mijn eigen verhaal. Hoe ik van “te gevoelig” naar “gevoelig genoeg” ging. Hoe een ongeluk op een manege alles veranderde.
Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief. Daar deel ik meer. Dieper. Persoonlijker.
En over zeven weken is het boek er.
## P.S.
Die foto van mijn oma heeft nog veel impact naast de prent uit 1685. Twee vrouwen. Eén die huilt. Eén die niet mag huilen.
Elke dag kijk ik naar ze.
En elke dag kies ik: ik wil de eerste zijn.
—
SCHRIJF JE IN VOOR DE NIEUWSBRIEF of PRE-ORDER HET BOEK ben jij er ook op de OPENDAG 21 JUNI die start om 13.00 uur in Vriescheloo.
